MOTTO TYGODNIA
"Ad quas res aptissimi erimus, in iis potissimum elaborabimus."
"Najwięcej dokonamy w tym, do czego będziemy najbardziej uzdolnieni."

I Liceum Ogólnokształcące w Rzeszowie

im. ks. Stanisława Konarskiego

35-030 Rzeszów; 3-go Maja 15

tel. 17 748 28 20  fax. 17 748 28 30

pierwsze w mediach 3

fanpage 1lo

kanal youtube 175

Zaloguj się

Nazwa użytkownika   Hasło   Pamiętaj mnie     Przypomnieć login?  

Archiwum wiadomości

150 rocznica powstania Rady Szkolnej Krajowej we Lwowie

Rada Szkolna Krajowa powstała de iure 25 VI 1867 r., kiedy to postanowieniem cesarza Franciszka Józefa I usankcjonowany został jej Statut Organizacyjny uchwalony przez Sejm Krajowy 27 XII 1866 r. Pierwsze posiedzenie RSK odbyło się 28 I 1868 r. i ta data uznawana jest za jej powstanie de facto.

RSK odpowiadała za rozwój oświaty na obszarze Galicji. Podlegały jej bezpośrednio lub pośrednio wszystkie szkoły z wyjątkiem uniwersytetów. Powstała w okresie walki o autonomię i dlatego przez wielu współczesnych i sporą grupę historyków uznawana była i jest za instytucję autonomiczną. Faktycznie był to organ mieszany rządowo-autonomiczny, w którym na 10 członków 3 związanych było z galicyjskimi władzami prowincjonalnymi, a 7 uznawanych było za reprezentantów rządu wiedeńskiego. Po zwiększeniu jej składu w 1905 r. do 24 członków, 5 wyłaniały czynniki autonomiczne, a 19 związanych było z władzami centralnymi.

Bezpośrednie zwierzchnictwo nad RSK sprawował Minister Wyznań i Oświaty w Wiedniu, a pośrednio podlegała ona cesarzowi. Organami wewnętrznym Rady były: prezydent RSK, wiceprezydent, prezydium, sekcje (od 1885 r.), komisje, delegacje, delegaci oraz inspektorzy szkolni. Bezpośrednio podlegały jej rady szkolne okręgowe, a pośrednio rady szkolne miejscowe (miejskie).

Osoby złośliwe nazywały RSK kratkowaną władzą. Wynikało to z tego, że sporządzała, często w formie zestawień i tabel, bardzo szczegółowe raporty dotyczące wszystkich kwestii związanych z oświatą. Wymagała także dokładnych sprawozdań według ściśle określonych zasad i kryteriów od instytucji podległych i korzystających z jej pomocy. Najważniejsze informacje publikowała w drukowanych sprawozdaniach, a sporządzone zestawienia przesyłała do Ministerstwa Wyznań i Oświaty w Wiedniu. Usystematyzowana w ten sposób wiedza była pomocna przy podejmowaniu decyzji zarówno bieżących jak i strategicznych. Ułatwiała reformowanie zarówno całego systemu oświatowego jak i typów szkół, poszczególnych przedmiotów, systemu kształcenia i doskonalenia nauczycieli, sposobów zarządzania placówkami itp. Jest oczywiste, że znaczna część raportów RSK nie została wykorzystana przez współczesnych, a obecnie jest materiałem do badań dla historyków, ale to nie umniejsza zasług Rady dla polskiej edukacji.

Za jej największe osiągnięcie uznawany jest wzrost ilościowy szkół elementarnych, a także przygotowanie dla nich podręczników i kadry nauczającej. Rzadziej podkreśla się, że, współpracując z instytucjami państwowymi i samorządowymi oraz lokalnymi stowarzyszeniami, przyczyniła się do wzrostu liczby gimnazjów z 19 w 1869 r. do 103 w 1914 r, liczby nauczycieli gimnazjalnych z 309 w roku szkolnym 1867/68 do ponad 3050 w roku 1913/14 i do dziesięciokrotnego wzrostu liczby uczniów w szkołach średnich. Pod koniec XIX w. umożliwiła naukę gimnazjalną dziewczętom, sprawiając, że przed wybuchem I wojny światowej było 21 gimnazjów żeńskich. Natomiast liczba szkół realnych wzrosła z 4 do 14, seminariów nauczycielskich z 9 do 33, a liczba szkół średnich z ukraińskim językiem wykładowym z 1 do 9. Rada zorganizowała podstawy dla szkolnictwa handlowego, przemysłowego i rzemieślniczego.

Za najbardziej zasłużonego urzędnika RSK uznawany jest historyk Michał Bobrzyński, który w latach 1891 – 1902 był jej wiceprezydentem, a w latach 1908 – 1913 prezydentem. Najdłużej urzędującymi członkami byli: Bazyli Ilnicki – 26 lat, Zygmunt Sawczyński – 25 lat, Aleksander Barwiński – 25 lat i Emanuel Dworski – 23 lata.

Podczas I wojny światowej, oprócz wcześniej wymienionych czynności, RSK organizowała tzw. niezorganizowane kursy naukowe dla młodzieży szkół średnich, która nie miała możliwości uczenia się w normalnym trybie; kursy naukowe dla młodzieży z Galicji na terenie innych krajów habsburskiej monarchii; naukę dla uczniów klas starszych, którzy podczas walk frontowych odnieśli rany; wojenne egzaminy dojrzałości oraz zastępcze lokale do nauki, jeżeli obiekty szkolne przejęte były na cele wojskowe. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości kontynuowała statutową i regulaminową działalność do 8 II 1921 r., kiedy to przekształciła się w Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego. Po utracie przez Polskę Lwowa w 1944 i 1945 r. pracownicy lwowskiego KOS włączyli się w organizację kuratorium w Rzeszowie, w innych miastach wojewódzkich, w tym także na Ziemiach Odzyskanych.

Patrząc genealogicznie na RSK, można stwierdzić, że była ona „matką” Kuratorium Okręgu Szkolnego we Lwowie, a „babką” kuratorium mającego siedzibę w Rzeszowie, które zarządzało najpierw okręgiem rzeszowskim, a później województwem rzeszowskim (podkarpackim). Dlatego warto przypomnieć o 150 rocznicy jej powstania.

Członkami Rady Szkolnej Krajowej byli m.in.:

Zygmunt Samolewicz 1891 – 1895; uczeń Gimnazjum w Rzeszowie (1852/53),

Tomasz Tokarski1900 – 1908, 1909 – 1911; profesor Gimnazjum w Rzeszowie (1879/80 – 1889/90), zastępca dyrektora tegoż gimnazjum (1885/86),

Władysław Zajączkowski 1887 – 1890; uczeń Gimnazjum w Rzeszowie (portret jego znajduje się w Galerii Portretów I LO w Rzeszowie).

Tadeusz Ochenduszko

1 Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie

Copyright © 2015. All Rights Reserved.